Ultimate Championship: World Athletics tự làm ông bầu — và đặt cược vào một giải đấu không có huy chương

Một tấm thảm đỏ trải dài trên đường chạy. Phía sau nó, toàn bộ vùng biên sân được sơn đen tuyền, không một vạch kẻ quen thuộc nào còn giữ nguyên màu cũ. Không có bục huy chương dựng sẵn ở góc sân. Không có lá cờ quốc gia nào được xếp gọn trong khay nhựa chờ người ta trao. Chỉ có một chiếc cúp duy nhất, đặt trên bệ, và một bảng điện tử khổng lồ đang chạy đồng hồ đếm ngược. Budapest, ba ngày giữa tháng Chín. Sân vận động đã từng tổ chức một kỳ giải vô địch thế giới danh giá, giờ được khoác lên mình một lớp áo hoàn toàn khác: bóng tối ở tầng thấp, ánh sáng tập trung vào giữa, thảm đỏ như một buổi công chiếu phim.

Người ta có thể nhìn vào đó và nghĩ ngay đến giải đua xe công thức một, hoặc một trận chung kết quần vợt Grand Slam được dàn dựng cho truyền hình. Và đó chính xác là điều mà ban tổ chức muốn bạn nghĩ.

World Athletics Ultimate Championship là sản phẩm mới nhất — và cũng là sản phẩm tham vọng nhất — của chính cơ quan quản lý môn điền kinh thế giới. Một giải đấu hai năm một lần. Ba ngày. Một cúp. Không huy chương. Mười triệu đô la tiền thưởng, được quảng bá với cụm từ "tiền thưởng cao nhất lịch sử". Phát trực tiếp trên BBC. Và toàn bộ kinh phí do World Athletics tự đứng ra bảo trợ.

Tôi ngồi đọc bản thông báo này hai lần. Lần thứ nhất như một khán giả. Lần thứ hai như một người đã ngồi trong phòng biên tập suốt bốn mươi bảy năm, đã chứng kiến đủ nhiều giải đấu được sinh ra và chết đi để biết rằng câu hỏi quan trọng nhất không bao giờ là "giải này có gì mới" mà là "ai sẽ trả tiền nếu nó thất bại".

Và câu trả lời cho câu hỏi thứ hai, trong trường hợp này, không nằm ở một tỷ phú nào. Nó nằm ở chính cơ quan điều hành môn thể thao ấy.

Khoảng trống lịch thi đấu: nguồn gốc thật của một ý tưởng

Có một chi tiết trong thông báo mà hầu hết các bản tin đều lướt qua, nhưng với tôi nó là chi tiết quan trọng nhất. Ban tổ chức nói rằng mùa giải năm nay là mùa đầu tiên kể từ sau đại dịch không kết thúc bằng một kỳ Thế vận hội hoặc một kỳ giải vô địch thế giới.

Đọc lại câu đó chậm một chút. Đây không phải là một tuyên bố về cơ hội thị trường. Đây là một tuyên bố về một khoảng trống.

Tôi đã theo dõi điền kinh đủ lâu để nhận ra lịch thi đấu của môn này vận hành theo một nhịp điệu gần như thiêng liêng. Bốn năm một lần, Thế vận hội đóng vai trò trục xương sống. Giữa các kỳ Thế vận hội, giải vô địch thế giới lấp vào các năm lẻ. Mỗi mùa hè, chu kỳ huấn luyện của các vận động viên được thiết kế xoay quanh một đỉnh cao duy nhất: tháng Tám, hoặc đầu tháng Chín. Mọi thứ khác — các chặng Diamond League, các giải mời, các buổi biểu diễn — đều chỉ là những đường viền mềm mại chạy quanh cái đỉnh cao ấy.

Khi một năm trượt khỏi cái khuôn mẫu đó, cả hệ thống mất phương hướng. Vận động viên không biết phải đỉnh cao vào lúc nào. Huấn luyện viên không biết phải thiết kế giáo án ra sao. Đài truyền hình không biết phải bán gói quảng cáo nào. Và quan trọng nhất với một cơ quan quản lý: nhà tài trợ không có sản phẩm nào để tài trợ.

Vậy nên Ultimate Championship không phải là một sản phẩm được sinh ra từ nhu cầu. Nó là một sản phẩm được sinh ra từ sự thiếu hụt. Đó là một sự khác biệt mang tính sống còn, và tôi muốn nói rõ vì sao.

Một giải đấu sinh ra từ nhu cầu sẽ có khách hàng chờ sẵn. Người ta muốn xem, người ta trả tiền, người ta quay lại mùa sau. Một giải đấu sinh ra để lấp khoảng trống phải tự tạo ra nhu cầu ấy từ con số không. Nó phải thuyết phục khán giả rằng thứ họ đang thiếu — thứ mà họ thậm chí chưa từng biết là mình đang thiếu — lại đáng để dành ba ngày cuối tuần theo dõi.

Điều đó không có nghĩa là nó sẽ thất bại. Tôi đã chứng kiến quá nhiều thứ tưởng chừng vô nghĩa lại thành công rực rỡ. Nhưng nó đặt ra một tiêu chuẩn cao hơn hẳn, và bất kỳ ai phân tích giải đấu này mà bỏ qua nguồn gốc của nó đều đang tự lừa mình.

Một giải đấu không có huy chương: cấu trúc thật sự thay đổi điều gì

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu nhất, bởi vì phần lớn các bản tin chỉ ghi "không có huy chương" như một chi tiết trang trí, trong khi nó là một thay đổi mang tính cấu trúc.

Huy chương không chỉ là kim loại. Huy chương là một loại tiền tệ.

Hãy nghĩ về việc một tấm huy chương vàng thế giới thực sự làm được gì. Nó kích hoạt khoản thưởng từ liên đoàn quốc gia. Nó kích hoạt chế độ đãi ngộ của nhà nước đối với vận động viên — nhà ở, lương, biên chế, quyền được hưởng trợ cấp suốt đời ở một số quốc gia. Nó biến một cái tên thành một dòng chữ có thể in lên bìa sách, lên biển quảng cáo, lên hợp đồng tài trợ cá nhân với mức giá cao hơn hẳn. Nó ghi tên vào sách kỷ lục và không bao giờ bị xóa.

Một chiếc cúp thì không làm được những điều đó. Một chiếc cúp là vật thể duy nhất, không nhân bản, không phân phối. Ít nhất là ở phiên bản đầu tiên này, cấu trúc giải cho thấy chỉ có một chiếc cúp duy nhất.

Vậy điều gì xảy ra với cấu trúc động lực của vận động viên khi bạn thay tiền tệ biểu tượng bằng tiền tệ thương mại?

Câu trả lời của tôi là: khẩu vị rủi ro của họ thay đổi theo hai hướng ngược chiều nhau, và đó là hệ quả nghiêm túc nhất mà không ai đang bàn tới.

Hướng thứ nhất: khi giá trị của một lần về đích được đo bằng tiền mặt chứ không bằng vị trí trên bảng thành tích lịch sử, áp lực "phải thắng bằng mọi giá" giảm xuống. Không ai ghi vào sách kỷ lục rằng bạn về thứ ba ở một giải mời. Không có huy chương bạc nào khiến liên đoàn quốc gia cắt một suất biên chế của bạn. Về mặt logic, điều này nên khuyến khích các cuộc đua táo bạo hơn, những nỗ lực phá kỷ lục mạnh dạn hơn.

Hướng thứ hai, và đây mới là điều tôi lo: nó đồng thời làm giảm giá trị của việc đua chiến thuật, đua vì vị trí, đua để giành một suất vào chung kết — bởi vì không có chung kết nào để giành. Trong một giải mời đóng, không có vòng loại, không có bán kết, không có cơ chế tích lũy điểm. Bạn được mời, bạn đến, bạn thi đấu một lần, và mọi thứ kết thúc. Cái cấu trúc phân tầng tạo nên sự căng thẳng của một kỳ vô địch thế giới — nơi một vận động viên có thể bị loại ở vòng loại sáng và trở thành nhà vô địch tối cùng ngày — biến mất hoàn toàn.

Với một người đã ngồi xem hàng nghìn giờ thi đấu, tôi phải nói thẳng: đó là một mất mát. Căng thẳng của điền kinh không phải chỉ nằm ở khoảnh khắc về đích. Nó nằm ở khoảng thời gian người ta chờ đợi, ở cảm giác một sai lầm ở vòng loại có thể hủy hoại cả bốn năm chuẩn bị. Cắt bỏ tầng đó là cắt bỏ một phần linh hồn của môn thể thao.

Nhưng đây là toàn bộ điểm của tôi. Nếu ban tổ chức thực sự tin vào điều này, họ đã không cần một tấm thảm đỏ.

Mười triệu đô la: con số dễ bị đọc sai nhất trong cả bản thông báo

Tôi muốn nói về con số. Tôi phải nói về con số, bởi vì đây là nơi những sai lầm nghiêm trọng nhất sẽ xảy ra.

Bản thông báo đưa ra con số mười triệu đô la và gọi đó là "tiền thưởng cao nhất lịch sử" của môn điền kinh. Cụm từ đó chắc chắn sẽ được trích dẫn lại hàng nghìn lần trong những ngày tới. Và nó cũng chắc chắn sẽ bị hiểu sai theo ít nhất ba cách khác nhau.

Cách hiểu sai thứ nhất: coi mười triệu đô là tiền thưởng cho một vận động viên. Không phải. Đó là tổng quỹ, hoặc ít nhất là con số được trình bày như tổng quỹ. Nếu bạn chia nó cho số nội dung thi đấu và số vận động viên tham dự trong ba ngày, con số cho mỗi người tụt xuống rất nhanh. Một giải mời tinh hoa thường có từ tám đến mười hai vận động viên mỗi nội dung, với số nội dung bị giới hạn để phù hợp khung phát sóng. Đó là một phép chia mà bất kỳ ai cũng có thể tự làm.

Và đây là điều tôi muốn nhấn mạnh: con số mười triệu đô la, nếu được đọc theo đúng cách — tức là chia theo ngày và theo đầu người — sẽ cao hơn hẳn mọi chuẩn mực mà World Athletics từng trả cho bất kỳ tài sản nào của mình. Đó mới là câu chuyện thật.

Cách hiểu sai thứ hai: coi tiền thưởng là tiền thưởng ròng. Tiền thưởng thể thao hầu như luôn bị cắt qua nhiều tầng. Thuế thu nhập ở Hungary, thuế thu nhập ở quốc gia cư trú, phần trăm cho người đại diện, phần trăm cho huấn luyện viên, phần trăm cho câu lạc bộ hoặc trung tâm huấn luyện. Một vận động viên ở tầng cao nhất có thể chỉ giữ lại được non nửa con số trên danh nghĩa. Điều này đúng với mọi giải đấu, tất nhiên. Nhưng khi bạn dùng một con số khổng lồ làm công cụ quảng bá, bạn đang đặt người đọc vào thế phải tự đi tìm phần còn lại.

Cách hiểu sai thứ ba, và đây là cách tinh vi nhất: giả định mười triệu đô là tiền đã có sẵn. Trong bản thông báo gốc, không có thông tin nào nói rõ khoản này là tổng quỹ được đảm bảo, là khoản tối thiểu, hay là khoản phụ thuộc vào doanh thu phát sóng và tài trợ. Ba kịch bản này khác nhau một trời một vực. Tôi không thể đánh giá chúng từ tài liệu hiện có, và tôi sẽ không giả vờ rằng mình có thể.

Nếu tôi được nói một câu với độc giả của mình về con số này, tôi sẽ nói: hãy viết nó ra giấy, chia nó ra, rồi hãy quyết định xem nó có ý nghĩa hay không.

Cơ chế tuyển chọn: lỗ hổng im lặng của một giải mời đóng

Đây là phần mà tôi cho là nghiêm trọng nhất trong toàn bộ bản thông báo, và nó gần như không được nhắc đến.

Giải đấu này là một giải mời. Không có tiêu chuẩn thành tích để vượt qua. Không có bảng xếp hạng thế giới nào được công bố là cơ sở lựa chọn. Chỉ có một ban tổ chức và một danh sách khách mời.

Tôi hiểu vì sao người ta chọn cấu trúc đó. Một giải mời cho phép ban tổ chức đảm bảo rằng những gương mặt hấp dẫn nhất sẽ có mặt. Nó loại bỏ rủi ro một ngôi sao bị loại ở vòng loại và khiến sự kiện mất giá. Trong bối cảnh của một sản phẩm truyền hình, đó là quyết định hợp lý về mặt kinh doanh.

Nhưng nó tạo ra một vấn đề cấu trúc không thể tránh khỏi, và vấn đề đó có tên: quyền lực tuyệt đối nằm trong tay cơ quan quản lý.

Khi một cơ quan quản lý vừa viết luật thi đấu, vừa vận hành giải đấu quan trọng nhất của chính mình, vừa quyết định ai được mời và ai không, bạn đang trao cho nó ba vai trò trong cùng một bộ máy. Nó vừa là người ra luật, vừa là người tổ chức, vừa là người tuyển chọn. Không có cơ chế kháng nghị nào được nêu ra trong tài liệu. Không có tiêu chí nào được công bố để bất kỳ ai có thể kiểm tra tính công bằng.

Tôi không nói rằng World Athletics sẽ lạm dụng quyền lực đó. Tôi nói rằng cấu trúc này không có lá chắn nào chống lại việc đó, và một môn thể thao đã trải qua đủ nhiều tranh chấp về tính minh bạch trong hai thập kỷ qua lẽ ra phải biết điều này.

Hãy tưởng tượng một vận động viên đang ở vị trí thứ mười một trong bảng xếp hạng thế giới ở một nội dung cụ thể, trong khi người thứ mười hai — người vừa ký hợp đồng với một hãng giày đang là đối tác tài trợ của giải — lại được gọi tên. Tôi không nói điều đó sẽ xảy ra. Tôi nói rằng nếu nó xảy ra, không có lấy một dòng quy định nào để phản bác.

Với một người đã từng viết một bài báo bị tòa soạn từ chối chỉ vì nó không nằm đúng trọng tâm mà ban biên tập đã định trước, tôi có một sự nhạy cảm cố hữu với những cấu trúc như thế này. Bài báo bị từ chối năm ấy, giờ là vết sẹo tôi nâng niu nhất. Nó dạy tôi rằng khi một hệ thống nói với bạn rằng nó không có chỗ cho thứ bạn đang làm, đôi khi vấn đề không nằm ở thứ bạn làm.

Chu kỳ hai năm: ẩn số lớn nhất chưa được giải

Giải đấu này được tổ chức hai năm một lần. Đó là thông tin duy nhất về chu kỳ được đưa ra.

Nhưng hai năm một lần là gì, cụ thể? Vào năm nào?

Đây không phải là câu hỏi vặt. Đây là câu hỏi quyết định sự sống còn của cả dự án.

Hãy xem lại lịch thể thao thế giới. Thế vận hội diễn ra vào các năm chia hết cho bốn. Giải vô địch điền kinh thế giới diễn ra vào các năm lẻ. Diamond League chạy quanh năm. Một giải đấu mới hai năm một lần phải tìm được một khe cắm mà không đụng vào bất kỳ ai.

Nếu phiên bản tiếp theo rơi vào năm có Thế vận hội, khả năng cao các ngôi sao sẽ không đến. Không ai đưa một vận động viên đang trong chu kỳ chuẩn bị cho Thế vận hội vào một giải mời ba ngày ở giữa tháng Chín, sau khi họ vừa trải qua một mùa giải đầy đủ. Nếu nó rơi vào năm có giải vô địch thế giới, áp lực cũng tương tự, có phần nhẹ hơn nhưng vẫn đáng kể.

Ban tổ chức dường như đã nhận ra điều này khi chọn năm nay là năm ra mắt, bởi vì đây là năm trống. Nhưng sự lựa chọn cho phiên bản kế tiếp không được nêu ra, và đó là một thiếu sót mang tính cấu trúc, không phải một chi tiết bị bỏ quên.

Hãy để tôi vẽ ra hai nhánh và cái giá của từng nhánh.

Nhánh thứ nhất: giải đấu được thiết kế cho những năm trống. Nếu vậy, phiên bản tiếp theo sau năm nay sẽ phải nhảy qua Thế vận hội và giải vô địch thế giới, tạo ra một khoảng cách bốn năm giữa lần ra mắt và lần thứ hai. Bốn năm là một khoảng thời gian đủ dài để toàn bộ đà phát triển của một thương hiệu thể thao mai một. Khán giả quên. Nhà tài trợ đi tìm chỗ khác. Vận động viên chuyển sang giai đoạn khác của sự nghiệp. Đó là một nguy cơ về tính liên tục của thương hiệu mà bất kỳ ai từng làm truyền thông đều phải nhận ra.

Nhánh thứ hai: giải đấu được thiết kế cho những năm chẵn. Nếu vậy, phiên bản kế tiếp sẽ rơi vào năm có Thế vận hội, và bạn đang đặt một giải mời ngay cạnh một sự kiện mà cả thế giới đang hướng tới. Không có cách nào để một giải mới ba ngày tuổi cạnh tranh được với Thế vận hội.

Cả hai nhánh đều có rủi ro. Và tài liệu không cho tôi biết ban tổ chức đã chọn nhánh nào.

Đây là lý do tôi nói rằng ẩn số lớn nhất của Ultimate Championship không phải là tiền, mà là lịch.

Một người dẫn chương trình và một người hát: DNA của giải đấu nằm ở đó

Có hai chi tiết trong bản thông báo mà tôi đọc đi đọc lại nhiều lần hơn cả con số mười triệu đô.

Thứ nhất: một vận động viên chạy nước rút hàng đầu thế giới được công bố với vai trò người dẫn chương trình, không phải vai trò người thi đấu. Thứ hai: một vận động viên nhảy sào hàng đầu thế giới được nhắc đến với một tiết mục ca hát trước giờ thi đấu, bên cạnh tham vọng phá kỷ lục thế giới.

Tôi muốn nói rõ rằng tôi không có ý chê bai hai con người đó. Họ là những vận động viên xuất sắc và có quyền làm bất cứ điều gì họ muốn với thời gian của mình. Điều tôi đang phân tích ở đây là điều mà sự xuất hiện của họ nói về ban tổ chức.

Hãy nghĩ về mặt logic. Một vận động viên chạy nước rút hàng đầu đang trong giai đoạn sung mãn của sự nghiệp không xuất hiện ở một giải đấu lớn với tư cách người dẫn chương trình, trừ khi có một trong ba điều xảy ra: họ không thi đấu, họ thi đấu với chế độ hạn chế, hoặc họ đang được sử dụng như một tài sản thương hiệu có thể vượt qua ranh giới giữa thể thao và giải trí.

Cả ba khả năng đều dẫn đến cùng một kết luận.

DNA của giải đấu này là giải trí đặt lên trước thi đấu, và điều đó được thể hiện qua cách ban tổ chức sử dụng chính những người giỏi nhất. Việc một vận động viên nhảy sào hát trước khi thi đấu là một móc nối liên ngành có chủ đích. Nó nói với khán giả rằng bạn không chỉ đang xem một cuộc thi — bạn đang xem một chương trình. Việc một vận động viên chạy nước rút làm người dẫn chương trình nói với bạn rằng ban tổ chức coi tính cách cá nhân của anh ta ngang hàng với thành tích của anh ta, có thể hơn.

Đây không phải là một lời chỉ trích. Đây là một sự xác nhận. Ban tổ chức đang làm chính xác điều mà bất kỳ ai muốn bán một sản phẩm truyền hình mới sẽ phải làm.

Nhưng tôi muốn bạn chú ý đến một hệ quả mà ít người bàn tới.

Khi một sự kiện được tổ chức quanh khung phát sóng thay vì quanh khung hồi phục của vận động viên, thì chất lượng thi đấu trở thành biến số phụ thuộc. Thời gian nghỉ giữa các lần thi đấu của vận động viên, thời điểm của các lượt chạy, thời điểm trao thưởng — tất cả đều có thể bị điều chỉnh để phù hợp với khung giờ vàng của đài truyền hình. Trong một kỳ vô địch thế giới, lịch thi đấu được thiết kế để đảm bảo công bằng và đủ thời gian hồi phục. Trong một sản phẩm truyền hình, nó được thiết kế để tối ưu hóa lượng người xem.

Đó là một sự dịch chuyển mà tôi đã thấy ở nhiều môn thể thao khác, và nó hầu như luôn đi kèm một hệ quả giống nhau: chấn thương gia tăng, và chất lượng kỹ thuật ở cuối mùa giải đi xuống.

Nhảy sào và chạy nước rút: hai mô hình rủi ro hoàn toàn khác nhau

Nếu có hai cái tên được nhắc tới trong bản thông báo, tôi muốn dùng họ để làm một phép so sánh về chu kỳ đỉnh cao.

Nhảy sào là một nội dung kỹ thuật. Tôi đã nói điều này trong nhiều bài viết trước, nhưng nó vẫn chưa được hiểu đúng. Một vận động viên nhảy sào đạt đỉnh cao không phải bằng cách đạt đỉnh thể lực tuyệt đối vào một tuần cụ thể. Họ đạt đỉnh cao bằng cách hoàn thiện hàng trăm chuyển động nhỏ — góc đặt chân, tốc độ chạy đà, thời điểm cắm sào, sự xoay của hông trên không — mà mỗi chuyển động trong số đó cần thời gian để khớp vào một tổng thể mượt mà. Những cải thiện kỹ thuật này bền vững hơn nhiều so với các đỉnh thể lực. Chúng nằm trong cơ thể và trong trí nhớ động tác.

Đó là lý do vì sao một vận động viên nhảy sào có thể thực hiện một nỗ lực phá kỷ lục vào giữa tháng Chín, sau khi mùa giải đã qua đỉnh. Kỹ thuật không biến mất. Kỹ thuật thậm chí có thể được hỗ trợ bởi trạng thái thể lực hơi rũ xuống, bởi vì cơ thể mệt mỏi có xu hướng chuyển sang các mô hình chuyển động tự động thay vì phải ra quyết định.

Điều đó khiến vận động viên nhảy sào trở thành lựa chọn an toàn nhất mà ban tổ chức có thể thực hiện cho một sự kiện mang định hướng phá kỷ lục ở cuối mùa. Về mặt cấu trúc, đây là một lựa chọn hợp lý.

Chạy nước rút thì ngược lại hoàn toàn.

Chạy nước rút là nội dung phụ thuộc vào đỉnh thể lực tuyệt đối trong một cửa sổ cực hẹp. Một vận động viên 100m đạt phong độ cao nhất trong khoảng hai đến bốn tuần, và sau đó không bao giờ lấy lại được đúng đỉnh đó trong cùng một mùa. Các nhóm cơ quan trọng — gân kheo, gân Achilles, cơ mông — tích lũy mệt mỏi qua từng lần chạy và mất thời gian dài để hồi phục hoàn toàn. Ở tuổi hai mươi chín, cơ thể đó đã ở giai đoạn cuối của đỉnh cao sự nghiệp, nơi chi phí biên của mỗi lần thi đấu thêm vào cuối mùa tăng lên rất nhanh.

Một giải đấu ba ngày ở giữa tháng Chín, sau một mùa giải vô địch đầy đủ, là một sự đánh đổi kinh điển giữa doanh thu và phong độ còn sót lại. Tôi sẽ không nói rằng nó quá sức. Tôi sẽ nói rằng nó nằm ở rìa ngoài của vùng an toàn.

Và đây là câu hỏi mà tôi muốn ban tổ chức trả lời: nếu hai mô hình rủi ro khác nhau đến thế, vì sao cấu trúc giải đấu lại đối xử với cả hai như nhau?

Rủi ro tài chính chảy về đâu

Đây là phần quan trọng nhất của toàn bộ phân tích này, và tôi cần nói chậm.

Bản thông báo nói rằng giải đấu này do World Athletics đứng ra bảo trợ. Đây là một câu mà bạn có thể đọc lướt qua, nhưng nó mô tả một sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt trong cách vận hành của một cơ quan quản lý thể thao.

Theo cách hiểu truyền thống, một liên đoàn thể thao quốc tế có ba nhiệm vụ: viết luật, tổ chức các giải vô địch của chính mình, và điều hành hệ thống xếp hạng. Nó không trực tiếp cạnh tranh thương mại với các đối tác của mình. Nó không tự bỏ vốn vào một sản phẩm giải trí và chịu rủi ro lỗ lãi.

Ultimate Championship thay đổi điều đó.

Khi World Athletics tự đứng ra bảo trợ một sản phẩm thương mại, nó trở thành một nhà đầu tư. Và một nhà đầu tư có hai khả năng: có lãi, hoặc lỗ.

Nếu có lãi, dòng tiền đó chảy về đâu? Ban tổ chức chưa công bố cơ chế phân bổ. Liệu nó quay lại phát triển môn thể thao ở các quốc gia đang phát triển? Liệu nó được dùng để tăng quỹ thưởng cho các giải khác? Liệu nó trở thành nguồn thu nhập thường xuyên cho bộ máy điều hành? Cả ba đều khả thi và đều có những hệ quả hoàn toàn khác nhau.

Nếu lỗ, khoản lỗ nằm ở đâu?

Theo cấu trúc được nêu ra, nó nằm trên bảng cân đối của World Athletics. Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với các nỗ lực trước đây. Khi một nhà tổ chức tư nhân thất bại, họ thất bại với tiền của các nhà đầu tư. Khi một cơ quan quản lý thất bại với chính tiền của mình, tiền đó phải lấy từ đâu đó trong bộ máy của chính cơ quan đó.

Và khoản nào dễ bị cắt nhất trong bất kỳ cơ quan thể thao nào?

Các chương trình phát triển cơ sở. Các quỹ hỗ trợ vận động viên trẻ ở các quốc gia nghèo. Các khoản đầu tư vào điền kinh nữ ở những nơi mà điền kinh nữ còn đang vật lộn để tồn tại. Đó là những dòng ngân sách ít được chú ý nhất và cũng ít được bảo vệ nhất.

Nếu Ultimate Championship thất bại về mặt tài chính, kênh truyền dẫn thiệt hại ít được nhìn thấy nhất sẽ là các chương trình phát triển, và điều đó có nghĩa là những cô gái trẻ ở các quốc gia đang phát triển sẽ là người trả giá trước tiên.

Tôi nói điều này không phải để phản đối dự án. Tôi nói điều này bởi vì bất kỳ cuộc thảo luận trung thực nào về một sản phẩm mới đều phải bắt đầu bằng việc hỏi ai giữ rủi ro. Nếu không hỏi câu đó, bạn chỉ đang làm quan hệ công chúng.

Bài học từ một giải đấu đã chết

Trong bản thông báo này có một cái tên mà tôi cho là quan trọng hơn cả những cái tên được nhắc tới nhiều nhất.

Đó là một giải đấu chạy nước rút tư nhân được thành lập với tham vọng cách mạng hóa môn điền kinh, quy tụ những vận động viên hàng đầu thế giới với những khoản tiền thưởng chưa từng có, và đã kết thúc sau một thời gian ngắn vì các vấn đề tài chính.

Tôi nhớ cảm giác của mình khi đọc tin đó. Tôi không bất ngờ. Tôi đã theo dõi quá nhiều dự án được xây dựng trên giả định rằng chỉ cần có tiền và có ngôi sao thì khán giả sẽ đến. Điền kinh là một môn thể thao có một nghịch lý cơ bản chưa ai giải được: đây là môn thể thao phổ biến nhất hành tinh trong bốn tuần của Thế vận hội, và gần như vô hình trong bốn mươi tám tháng còn lại.

Một giải đấu tư nhân thất bại với tiền của nhà đầu tư tư nhân. Bài học được rút ra: mô hình đó không bền vững.

Ultimate Championship chọn một con đường khác. Nó không đến từ dòng vốn tư nhân. Nó đến từ cơ quan quản lý, và nó được bảo trợ bằng nguồn lực của chính môn thể thao.

Đó là một sự đảo ngược mô hình rủi ro, và tôi muốn nói rõ rằng điều đó không tự động làm nó tốt hơn. Nó chỉ có nghĩa là khi thất bại, người ta sẽ không mất tiền của một tỷ phú. Người ta sẽ mất tiền của chính mình.

Tôi nhớ một cuộc trò chuyện mà tôi có với một huấn luyện viên điền kinh ở một tỉnh phía Nam nhiều năm trước. Ông ấy nói với tôi một câu mà tôi vẫn giữ nguyên trong sổ tay: "Điền kinh không thiếu ngôi sao. Điền kinh thiếu câu chuyện được kể đúng cách." Tôi đã nghĩ về câu đó rất nhiều khi đọc bản thông báo này.

Vì nếu ông ấy đúng, thì vấn đề của Ultimate Championship không nằm ở tiền. Nó nằm ở chỗ liệu ban tổ chức có kể được câu chuyện hay hơn những người đã thất bại trước họ hay không.

Phía sau tấm huy chương không tồn tại: một góc nhìn mà tôi không thể bỏ qua

Tôi phải thành thật về điều này.

Cả đời tôi làm việc trong một lĩnh vực mà sự thiếu vắng một tấm huy chương là chuyện bình thường, không phải là một cuộc cách mạng.

Trong bóng đá nữ, bóng rổ nữ, bóng chuyền nữ, các vận động viên hàng đầu thế giới đã chơi hàng trăm trận đấu không có huy chương. Họ chơi vì tiền thưởng giải đấu, vì hợp đồng tài trợ, vì sự nghiệp, vì một điều gì đó đơn giản hơn: vì đó là công việc của họ. Trong gần như toàn bộ lịch sử của thể thao nữ chuyên nghiệp, vinh quang biểu tượng chưa bao giờ là phần thưởng chính. Tiền mới là. Bởi vì trong suốt nhiều thập kỷ, đó là tất cả những gì họ có.

Vậy nên khi tôi đọc rằng một giải điền kinh mới quyết định thay huy chương bằng tiền mặt, phản ứng đầu tiên của tôi không phải là lo lắng về cấu trúc động lực. Phản ứng đầu tiên của tôi là: chào mừng đến với thế giới mà chúng tôi đã sống từ lâu.

Trong bóng đá nữ, tôi không tìm kiếm chiến thắng, tôi tìm kiếm sự giải phóng. Và sự giải phóng đó, trước hết, là sự giải phóng về mặt kinh tế.

Nhưng đó cũng chính là lý do tôi phải đặt câu hỏi khó.

Khi một giải đấu quyết định thay thế huy chương bằng tiền, ban tổ chức đang giả định rằng tiền là phần thưởng mà mọi vận động viên muốn. Điều đó đúng với phần lớn vận động viên nữ trong phần lớn lịch sử của môn thể thao này. Nhưng trong điền kinh nam, nơi tồn tại cả một hệ thống vinh quang biểu tượng được xây dựng qua hàng thế kỷ, giả định đó không hiển nhiên như vậy.

Và đây là câu hỏi tôi thực sự muốn đặt ra: chương trình thi đấu của Ultimate Championship bao gồm những nội dung nào?

Bản thông báo không nêu rõ. Nhưng tôi biết cách những sự kiện như thế này thường được thiết kế. Họ chọn những nội dung có khả năng thu hút người xem cao nhất, và những nội dung đó thường là những nội dung nam. 100m nam. 200m nam. Nhảy sào nam. Nhảy xa nam.

Tôi không nói điều này để quy kết. Tôi nói điều này bởi vì tôi đã chứng kiến nó quá nhiều lần để không nhận ra dấu hiệu.

Mười triệu đô la là một con số đáng kể. Nhưng câu hỏi thực sự là: có bao nhiêu phần trong số đó được thiết kế cho các nội dung nữ, và liệu tỷ lệ đó có tương xứng với số lượng vận động viên nữ đang thi đấu ở đẳng cấp cao nhất hay không?

Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi đã dành phần lớn thời gian để đối chiếu những con số như thế. Tôi đã từng bỏ hai ngày ở Tokyo chỉ để phỏng vấn một vận động viên bóng đá nữ qua một khung cửa sổ vì quy định giãn cách, chỉ để có được một câu trả lời cho một câu hỏi tương tự: ngân sách được chia như thế nào?

Kết quả của cuộc điều tra đó là một bài báo buộc một liên đoàn phải tăng ngân sách cho đội nữ thêm hai mươi lăm phần trăm.

Tôi kể câu chuyện đó không phải để khoe khoang. Tôi kể nó bởi vì nó chứng minh một điều đơn giản: những câu hỏi về phân bổ nguồn lực không bao giờ tự chúng được trả lời. Phải có người hỏi.

Và khi một cơ quan quản lý tự mình đứng ra tổ chức một giải đấu mới, không có ai ở vị trí tự nhiên để hỏi những câu hỏi đó. Cơ quan quản lý là người trả lời. Cơ quan quản lý cũng là người hỏi. Và cơ quan quản lý là người quyết định câu hỏi nào có thể được đặt ra.

Điều gì thực sự đang được xây dựng ở đây

Tôi đã dành phần lớn bài viết này để nói về những gì chưa được công bố. Về những lỗ hổng. Về những con số chưa được chia. Về những khoảng trống trong lịch thi đấu và trong cơ chế tuyển chọn.

Tôi làm vậy bởi vì đó là cách duy nhất để đánh giá một sản phẩm mới một cách trung thực.

Nhưng tôi muốn kết thúc bằng những gì tôi tin là đúng.

Môn điền kinh đã cần một sản phẩm như thế này trong nhiều thập kỷ. Nghịch lý bốn tuần của nó — bùng nổ trong Thế vận hội, biến mất trong bốn mươi tám tháng còn lại — chưa bao giờ được giải quyết, dù vô số người thông minh đã cố gắng. Diamond League đã làm được một phần. Nhưng nó là một chuỗi sự kiện rải rác, không phải một điểm hội tụ.

Ý tưởng rằng một cơ quan quản lý có thể tự triệu tập tất cả những người giỏi nhất vào một chỗ, trong ba ngày, với một khung phát sóng rõ ràng và một câu chuyện rõ ràng, là một ý tưởng tốt. Tôi không có chút do dự nào về điều đó.

Vấn đề không nằm ở ý tưởng. Vấn đề nằm ở việc thực thi, và ở chỗ ý tưởng đó đang được thực thi bởi một tổ chức chưa từng phải chịu trách nhiệm trước khán giả về một sản phẩm thương mại của chính mình.

Tôi nghĩ về những người tôi đã phỏng vấn trong suốt sự nghiệp. Những cô gái trẻ thức dậy lúc bốn giờ sáng để tập luyện trước khi đi bán vé số. Những vận động viên nhận được một khoản trợ cấp nhỏ đến mức họ phải đếm từng đồng để trả tiền điện. Những người mà tôi từng nói chuyện qua video khi họ đang đeo tạp dề lấm bột mì, cười và khoe với tôi về những ổ bánh mì họ tự làm để nuôi đam mê chạy của mình.

Với những người đó, một giải đấu mới với mười triệu đô la tiền thưởng không phải là một cuộc tranh luận về cấu trúc. Nó là một cánh cửa. Và nếu cánh cửa đó chỉ mở cho những người đã ở trong phòng, thì nó không thay đổi được gì.

Người ta thấy một giải đấu mới; tôi thấy một câu hỏi về việc ai sẽ được bước qua cánh cửa đó.

Budapest, tháng Chín. Một tấm thảm đỏ. Một chiếc cúp. Không huy chương. Ba ngày. Và một cơ quan quản lý đang đặt cược vào chính mình.

Câu hỏi không phải là liệu nó có thành công. Câu hỏi là: nếu nó thành công, thành công đó thuộc về ai — và nếu nó thất bại, ai là người không bao giờ được hỏi ý kiến trước khi người ta quyết định đặt cược.