Bayley và Davies dẫn 12 vận động viên para Anh sang Pháp trước thềm giải vô địch thế giới

Bản tin do Table Tennis England phát đi chỉ dài vài dòng, nhưng nó chốt lại toàn bộ kế hoạch hai tháng cuối năm của đội bóng bàn para Anh. Mười hai vận động viên được chọn. Điểm đến gần nhất là Yvelines, Pháp, từ ngày 12 đến 16 tháng 9, tại ITTF World Para Elite. Điểm đến thật sự nằm sau đó: Thái Lan, tháng 11, giải vô địch thế giới para.

Hai cái tên đứng đầu danh sách là Will Bayley, nhà vô địch thế giới ở hạng 7, và Rob Davies, nhà vô địch châu Âu ở hạng 1. Phần còn lại trải từ hạng 1 đến hạng 9, gồm Jack Hunter-Spivey, Bly Twomey, Billy Shilton và những vận động viên khác.

Tôi ngồi lại với tờ thông cáo này lâu hơn mức cần thiết, vì một lý do thuộc về chỗ rất riêng trong nghề của tôi. 212 lượt xem ở tuổi 51 dạy tôi nhiều hơn 30 năm ngồi trong phòng thu. Những bản tin khô như thế này, toàn tên và ngày, là nơi tôi học cách đọc một đội bóng trước khi quả bóng đầu tiên được tung lên.

Một giải đấu được thiết kế để chỉnh hạt giống

ITTF World Para Elite nằm ở tầng giữa của hệ thống thi đấu quốc tế. Đó là nơi các vận động viên hàng đầu gặp nhau trong những nhà thi đấu vừa phải, trước lượng khán giả khiêm tốn, với mục đích thực dụng nhất: thu điểm xếp hạng.

Trong bóng bàn para, điểm xếp hạng có giá trị thực dụng lớn hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Điểm quyết định hạt giống, và hạt giống quyết định bạn gặp ai ở vòng bảng. Một vận động viên hạng 7 có hạt giống cao sẽ tránh được nhóm đối thủ mạnh ở giai đoạn đầu, giữ sức cho vòng loại trực tiếp. Một vận động viên hạt giống thấp có thể phải chạm trán đương kim vô địch ngay trận thứ hai. Ở một giải vô địch thế giới, khoảng cách giữa hai kịch bản ấy là khoảng cách giữa tấm huy chương và chuyến bay về nước sau ba ngày.

Suất dự giải vô địch thế giới đã nằm trong tay đội Anh từ trước khi danh sách này được công bố. Chuyến đi Pháp vì thế mang mục đích khác: tích điểm, chỉnh hạt giống, và tạo cho các vận động viên một lần cọ xát thật sự trước khi bước vào giải đấu lớn nhất năm.

Giám đốc Thành tích lâm thời của đội, Shaun Marples, gọi chuyến đi này là cơ hội thi đấu quý giá và là lần cuối cùng cả đội ra sân trước khi tới Thái Lan. Ông cũng gọi ITTF World Para Elite là giải đấu ở đẳng cấp elite. Cách dùng từ ấy đáng để ý: một quan chức thể thao nói về thi đấu, về hạt giống, về mật độ ra sân, chứ không nói về cảm hứng.

Đọc đội hình qua các hạng đấu

Bóng bàn para chia vận động viên thành các hạng từ 1 đến 9 theo mức độ suy giảm chức năng. Số càng nhỏ, mức suy giảm càng lớn. Điều này có nghĩa mỗi hạng là một môn thể thao hơi khác nhau: nhịp độ, không gian di chuyển, cách xử lý bóng ngắn, cách phòng thủ xa bàn đều thay đổi theo hạng.

Một đội hình trải từ hạng 1 đến hạng 9 vì thế phải huấn luyện song song nhiều bài toán chiến thuật. Rob Davies ở hạng 1, nơi vận động viên thi đấu trên xe lăn với mức suy giảm nặng, chơi một thứ bóng bàn dựa trên kiểm soát vị trí và độ xoáy. Will Bayley ở hạng 7, nhóm vận động viên đứng thi đấu, chơi một thứ bóng bàn gần với bóng bàn đỉnh cao thông thường hơn: tốc độ, xoáy, và những pha đối giằng dài.

Đặt cạnh nhau, họ tạo thành hai cực của một đội. Davies là cực kiểm soát. Bayley là cực tấn công. Phần còn lại của danh sách nằm giữa hai cực ấy, và đó là lý do buổi tập huấn hè ở Sheffield có ý nghĩa hơn một đợt tập thể lực đơn thuần. Mười hai vận động viên ở nhiều hạng khác nhau cần một ngôn ngữ chung về nhịp độ, về cách đọc đối thủ, về cách chuẩn bị cho một tuần thi đấu liên tục.

Trong nhóm trẻ hơn, Bly Twomey ở hạng 7 và Billy Shilton ở hạng 8 là hai cái tên đáng theo dõi. Họ thuộc thế hệ được đưa lên sau khi thế hệ Bayley và Davies đã giành gần như mọi thứ có thể giành. Việc họ có mặt trong danh sách 12 người, thay vì chỉ được cử đi học hỏi, cho thấy ban huấn luyện muốn họ va chạm thật.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu para quốc tế của tôi, có một điểm ít được nói tới. Ở các giải elite, chất lượng trận đấu vòng bảng thường quyết định toàn bộ giải đấu của một vận động viên. Người vào vòng loại trực tiếp với ba trận thắng dễ sẽ bước vào tứ kết với đôi chân nhẹ và đầu óc tỉnh. Người phải đánh năm séc ở vòng bảng thường gục ở trận thứ tư của ngày thi đấu. Chuyến đi Pháp, vì thế, là một bài kiểm tra thể lực trá hình.

Góc phản trực giác: tấm huy chương nào cũng có giá của nó

Có một nghịch lý trong cách làng thể thao đối xử với các vận động viên para. Truyền thông yêu cầu họ kể câu chuyện vượt khó. Nhà tài trợ muốn họ xuất hiện trong những chiến dịch truyền cảm hứng. Và khi câu chuyện vượt khó trở thành sản phẩm chính, phần thi đấu bị đẩy xuống hàng phụ.

Kết quả là một vận động viên hạng 7 có thể thắng một trận tứ kết bằng loạt giao bóng biến hóa, nhưng câu hỏi phỏng vấn sau trận lại xoay quanh việc anh ta đã vượt qua khó khăn như thế nào. Nghị lực được tôn vinh, còn chiến thuật thì bị bỏ quên.

Đội tuyển Anh lần này đi theo hướng ngược lại, ít nhất là trong ngôn ngữ của bản thông cáo. Không có câu nào về cảm hứng. Chỉ có ngày thi đấu, địa điểm, và mục tiêu xếp hạng. Điều đó nghe có vẻ khô khan, nhưng với một vận động viên chuyên nghiệp, đó lại là sự tôn trọng ở dạng nguyên bản nhất.

Rủi ro thật sự của đội Anh nằm ở chỗ khác, và nó mang tính cấu trúc. Trong nhiều năm, hy vọng huy chương vàng của bóng bàn para Anh đặt gần như trọn vẹn lên Bayley và Davies. Hai vận động viên, hai hạng đấu, hai tấm vé tiềm năng vào chung kết. Phía sau họ, khoảng cách về đẳng cấp với phần còn lại của thế giới vẫn còn.

Một giải elite ở Pháp không giải quyết được vấn đề ấy. Nó chỉ đo được vấn đề ấy chính xác đến đâu. Và đôi khi, đo được chính xác là bước đầu tiên để sửa.

Điều đáng theo dõi trong hai tháng tới

Kết quả tại Yvelines sẽ cho biết vị trí hạt giống của từng vận động viên Anh khi bước vào giải vô địch thế giới. Với Twomey và Shilton, mỗi trận thắng trước một đối thủ xếp hạng cao hơn đều có giá trị gấp đôi: nó vừa cộng điểm, vừa trả lời câu hỏi về khả năng chịu áp lực ở sân khấu lớn.

Với Bayley và Davies, điều đáng theo dõi nằm ở số trận họ phải đánh. Một vận động viên kỳ cựu bước vào tháng 11 với đôi chân khỏe mạnh quan trọng hơn một danh hiệu tháng 9. Đó là lý do ban huấn luyện có thể sẽ tính toán khối lượng thi đấu ở Pháp, thay vì đẩy họ ra sân tối đa.

Người ta hỏi tôi 60 tuổi sao vẫn la hét trước màn hình. Tôi hỏi ngược lại: sao phải ngừng? Mỗi lần nhầm tên một vận động viên, tôi không chỉ sửa lỗi, tôi sửa cả cách mình nhìn về những người làm thể thao bằng một cơ thể khác biệt. Từ Yvelines tới Thái Lan còn hai tháng, mười hai cái tên, và một câu hỏi chưa có đáp án: đội Anh đang bảo vệ ngôi vương, hay đang chuẩn bị cho người kế nhiệm?

Chân dung cầu thủ: Will Bayley

Will Bayley, hạng 7, là gương mặt được nhắc trước tiên trong mọi bản tin về bóng bàn para Anh. Anh là nhà vô địch thế giới và là một trong những vận động viên đứng thi đấu có lối đánh tấn công rõ nét nhất ở hạng của mình. Ở tuổi đã bước qua giai đoạn đỉnh cao thể lực, Bayley giữ được vị trí nhờ khả năng đọc trận đấu và chọn thời điểm bung sức. Yvelines là lần kiểm tra cuối cùng trước Thái Lan.