Bàn gỡ phút 89 của Matheus Cunha: Manchester United giữ một điểm, Michael Carrick giữ ba tuần

Giữa hiệp hai ở Craven Cottage, Calvin Bassey đọc được đường chuyền của Kobbie Mainoo trước khi trái bóng rời chân cầu thủ này. Không có va chạm nào đáng kể. Bassey khỏe hơn Matheus Cunha, giữ được bóng, rồi tự mình dẫn bóng tiến thẳng vào vòng cấm Manchester United mà không gặp một cản trở nào. Cú dứt điểm của anh không hiểm: một cú đá nhẹ, đúng tầm với Senne Lammens. Trái bóng bật trở lại, đập vào Lisandro Martínez, đổi hướng ngay trước khung thành. Lammens chọn chân thay vì tay. Trái bóng nằm trong lưới.

Bàn thắng ấy sẽ được xếp vào loại tai nạn, kiểu pha bóng mà sau này người ta kể lại với nhau rằng giá như không có nó thì mọi chuyện đã khác. Nhìn chậm lại, nó là chuỗi bốn quyết định nối tiếp nhau: một đường chuyền bị đoán trước, một pha che người thua thiệt, một khoảng trống dài bốn mươi mét không ai lấp, và một thủ môn chọn sai bộ phận cơ thể trong tích tắc. Không pha nào trong bốn pha đó thuộc về may mắn.

Người ta nhớ tên người ghi bàn, tôi nhớ người đã đặt trái bóng vào đúng vị trí. Ở Craven Cottage, người đặt trái bóng vào đúng vị trí không mặc áo đỏ.

Manchester United rời London với một điểm, và điểm ấy đến ở phút 89, khi Cunha dứt điểm từ ngoài vòng cấm, trái bóng đập vào David Affengruber rồi đổi hướng, khiến Bernd Leno đổ người sai. Một điểm đủ để chặn chuỗi ba trận thua liên tiếp, đủ để tránh thất bại đầu tiên tại Craven Cottage sau mười bảy năm, và đủ để giữ mọi thứ lơ lửng thêm vài tuần nữa.

Sau năm vòng đấu, United có năm điểm. Đây là khởi đầu tệ nhất của họ ở Premier League trong hơn mười năm, và nó diễn ra sau một loạt trận mà nhìn trên giấy tờ được đánh giá là vừa sức. Trước đó là hai thất bại liên tiếp trên sân nhà trước Manchester City và Brighton. Nếu Fulham giữ được tỷ số, ban lãnh đạo United sẽ bước vào kỳ nghỉ thi đấu quốc tế với một quyết định nặng nề trong tay, trong khi các cầu thủ lên đường về với đội tuyển quốc gia.

"Chưa bao giờ là lý tưởng", Michael Carrick thừa nhận sau trận. "Tôi biết chúng tôi có thể làm tốt hơn, chúng tôi cần làm tốt hơn ở một số thứ. Nhưng đồng thời, tôi không tuyệt vọng hay suy sụp, vì tôi nghĩ chúng tôi đang cho thấy vài dấu hiệu tích cực. Tôi không hề nói giảm đi. Chúng tôi muốn nhiều điểm hơn thế này."

Phần gay gắt nhất trong ngày không đến từ phòng họp báo mà từ cabin bình luận. Gary Neville, người từng chơi bóng cạnh Carrick bốn năm ở Old Trafford, nói thẳng khi Fulham vượt lên dẫn trước: "Tôi xem Manchester United từ năm năm tuổi. Đó là mười lăm phút tệ nhất mà tôi từng thấy họ chơi." Ông gọi những phần trong màn trình diễn ấy là "thảm hại". Với một đội bóng đã trải qua cả thập kỷ sóng gió, phát ngôn đó không hề nhẹ.

Kỳ nghỉ quốc tế lần này sẽ không giống một kỳ nghỉ. Bóng dừng lăn ở cấp câu lạc bộ, nhưng ánh đèn thì không tắt. Sau ba tuần ấy, lịch thi đấu trở lại với Tottenham, Atletico Madrid, Leeds và Como, trong đó ba trận cuối đều phải đá sân khách, gói gọn trong chín ngày của tháng Mười. Tiếp theo là Bournemouth, Chelsea, Roma, Aston Villa và Liverpool. Không có đoạn nào dễ thở hơn.

Bây giờ đến phần khó nhất: đọc cho đúng những gì trận đấu để lại.

Ở cuối chín mươi phút, các cầu thủ Fulham đã chạy nhiều hơn các cầu thủ United tổng cộng sáu kilomet. Một khoảng cách như vậy thường bị biến thành bằng chứng của thể lực yếu kém, và có những thời điểm trong trận điều đó hiện lên khá rõ: đội chủ nhà nhanh hơn, gọn hơn, sắc hơn.

Cunha gián tiếp xác nhận khi nói rằng Fulham "đổ nhiều năng lượng hơn" ở đầu hiệp hai. Carrick phản bác: "Với tôi thì trận đấu không nhìn như thế. Tôi khá hài lòng với cách chúng tôi kết thúc trận, thật sự tôi nghĩ chúng tôi kết thúc rất mạnh và vẫn đẩy bóng về phía trước." Ông nói thêm rằng đó không phải là vấn đề.

Chỉ số này cần được đọc chậm. Một khoảng cách sáu kilomet được chốt ở phút cuối cùng không nói cho ai biết nó được mở ra từ lúc nào. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi luôn tách một trận thành hai lần xem: lần đầu theo bóng, lần sau theo người không có bóng. Cách xem thứ hai thường trả lời đúng câu hỏi mà bảng thống kê bỏ trống.

Khi xem lại theo cách ấy, khoảng thời gian đáng chú ý không phải hai mươi phút cuối, khi United dồn lên và đá đúng như một đội bóng đang cần gỡ. Khoảng thời gian đáng chú ý nằm ở đoạn trước đó, khi tỷ số còn cân bằng và Carrick còn quyền kiểm soát mọi thứ. Fulham thắng phần lớn các pha tranh chấp tuyến hai. Các tiền vệ United nhận bóng trong thế quay lưng về khung thành đối phương. Mỗi lần mất bóng, đội khách phải chạy về theo chiều dọc sân, không có ai giữ nhịp ở giữa. Đó là quãng chạy đắt nhất và cũng ít giá trị nhất trong cả trận.

Vấn đề của United ở Craven Cottage không phải là chạy ít hơn Fulham sáu kilomet, mà là chạy ít hơn đúng vào khoảng thời gian mà trận đấu còn chưa được định đoạt.

Điều này dẫn tới một điểm khác: chuyện thể lực và chuyện cấu trúc hay bị trộn vào nhau. Một đội bóng tổ chức lỏng sẽ phải chạy nhiều hơn để bù lại các khoảng trống. Nhưng một đội bóng tổ chức lỏng theo kiểu bị động lại chạy ít hơn, vì cầu thủ không dám rời vị trí, và rồi đổ sập trong hai mươi phút cuối khi buộc phải dồn lên. Cả hai kiểu đều cho ra những chỉ số méo mó. Mỗi con số là một lời thì thầm, chỉ cần đủ kiên nhẫn để nghe.

Trên phương diện cá nhân, trận này là một bản tóm tắt khá đầy đủ về Cunha. Anh gần như vô hình khi đá số 9, mắc kẹt giữa hai trung vệ Fulham, ít lần chạm bóng ở khu vực nguy hiểm, không tạo được điểm neo cho các đường chuyền dài. Đến khi được đẩy ra cánh trái, anh lập tức thoải mái hơn: có khoảng trống để quay người, có đà để dứt điểm, và bàn gỡ đến từ chính vị trí đó, bằng một cú đá từ ngoài vòng cấm.

Với một huấn luyện viên đang tìm kiếm sự ổn định, đây là dữ kiện cần được ghi lại thay vì bỏ qua. Việc Cunha đá trung phong là một lựa chọn chiến thuật. Việc anh chơi tốt hơn khi lệch trái là một dữ kiện lặp lại được. Khi United trở lại sau kỳ nghỉ, câu hỏi sẽ là liệu Carrick chấp nhận đánh đổi cấu trúc để lấy hiệu quả cá nhân, hay tiếp tục xếp anh vào giữa và chờ đợi điều gì đó khác xuất hiện.

Rồi đến thủ môn. Tình huống của Lammens là kiểu khoảnh khắc mà người ta thường gọi là mất bình tĩnh, nhưng nó thực ra thuộc về phạm trù ra quyết định. Trái bóng bật ra quá nhanh để kịp suy nghĩ, và trong tình huống buộc phải chọn, anh chọn chân. Việc chọn phương án kém an toàn hơn trong một phần nghìn giây không hẳn là lỗi kỹ thuật; nó là dấu hiệu của một cầu thủ chưa tin vào phản xạ của chính mình. Sự tự tin không nằm ở những pha bóng dễ, nó nằm ở những quyết định bị nén đến mức không còn thời gian để do dự.

Đường chuyền của Mainoo cũng thuộc loại đó. Cậu nhận bóng ở khu vực giữa sân, và lựa chọn chuyền của cậu đã bị Bassey đọc trước. Điều đáng nói là phía trước cậu không có phương án tiến nào thật sự mở. Khi tuyến trên không tách được khối phòng ngự đối phương, người cầm bóng buộc phải chấp nhận một đường chuyền rủi ro hoặc lùi về. Mainoo đã chọn phương án đầu, và cậu trả giá. Nhưng người trả giá là cả đội.

Sau khi bị dẫn, United mới thật sự chơi bóng. Trong khoảng hai mươi phút cuối, họ di chuyển nhiều hơn cả trận, tranh chấp quyết liệt hơn cả trận, và cuối cùng có bàn gỡ. Phản ứng đó có giá trị. Carrick nói: "Điều đó rất quan trọng, nhưng không nên để nó làm mình quên mất rằng chúng tôi chỉ có một điểm, và chúng tôi muốn ba. Hôm nay nó hoàn toàn có thể đã đi theo hướng khác, chắc chắn là như thế. Tôi rất hài lòng với cách các cầu thủ phản ứng và tôi nghĩ nó sẽ giúp chúng tôi rất nhiều về sau."

Nhưng điều người hâm mộ muốn thấy thì khác. Họ muốn thấy sự bền vững, một cách chơi lặp lại được qua nhiều tuần, chứ không phải một cuộc nổi dậy chỉ xuất hiện khi đội bóng đã bị dồn vào chân tường. Sự ổn định không bao giờ lóa mắt, nhưng nó giữ cho mọi thứ không vỡ vụn. Một bàn gỡ phút 89 không phải là sự ổn định. Nó là một khoản vay.

Cách diễn giải phổ biến sau trận là: United yếu về tinh thần, thiếu máu lửa, và phát ngôn của Neville mô tả đúng bản chất vấn đề. Cách diễn giải đó nghe hợp lý nhưng dẫn người ta đi sai hướng. Gọi một màn trình diễn là thảm hại là phán xét về thái độ. Xem lại băng ghi hình, thứ đổ vỡ nằm ở cấu trúc: khoảng cách giữa các tuyến, vị trí nhận bóng, và số lượng phương án chuyền khi tuyến giữa bị ép. Tôi không đứng lên bênh vực ai, chỉ đứng ra để số liệu tự lên tiếng. Và số liệu không hề nói rằng United thua vì lười.

Có một điều trớ trêu hơn. Bàn gỡ phút 89 của Cunha có thể là điều tệ nhất xảy ra với United trong ngày Chủ nhật. Nếu Fulham giữ được tỷ số, United sẽ bước vào kỳ nghỉ với ba thất bại liên tiếp, và ban lãnh đạo sẽ buộc phải đặt lên bàn những câu hỏi cụ thể về cấu trúc đội bóng. Một điểm ở Craven Cottage cho phép mọi người gọi đó là dấu hiệu tích cực và lùi quyết định thêm ba tuần. Thời gian được mua, nhưng câu trả lời thì chưa.

Sáu kilomet cũng bị dùng sai theo một cách khác. Người ta lấy nó làm bằng chứng của một đội bóng xuống sức. Nhưng một khoảng cách chạy đo ở phút cuối là bản ghi của trạng thái trận đấu, không phải bản chẩn đoán của một đội hình. Nếu có gì đáng lo, nó nằm ở chỗ khoảng cách đó mở ra trong hiệp hai, khi tỷ số còn cân bằng và không ai có quyền viện cớ.

Ở Craven Cottage mùa này, hàng ghế huấn luyện viên vẫn còn người ngồi, nhưng chiếc ghế ấy đã bắt đầu được đo lại bằng thước.

Ba tuần tới là khoảng thời gian United và Carrick cần. Khi trở lại, thứ đáng theo dõi không phải kết quả trước Tottenham, mà là mười lăm phút đầu hiệp hai, cách tuyến giữa nhận bóng khi bị ép, và việc Cunha xuất phát ở giữa hay lệch trái. Khi bóng ngừng lăn, tôi bắt đầu quan sát kỹ hơn. Ba tuần này sẽ không trả lời câu hỏi nào, nhưng nó sẽ cho thấy người ta có thật sự muốn trả lời hay không.